U hắc tố Acral: trên lòng bàn tay, lòng bàn chân và dưới móng

Acral lentiginous melanoma là u hắc tố xuất hiện trên da không có lông: lòng bàn tay, lòng bàn chân và dưới móng. Nó chiếm 50-70% u hắc tố ở người châu Á và da sậm, trong khi ở da sáng chỉ 1-3%. Vì vị trí không dễ thấy và người Việt thường nghĩ mình không có nguy cơ, phát hiện thường ở giai đoạn muộn.

Nguyên nhân và cơ chế

Khác với u hắc tố thông thường gây bởi tổn thương UV tích lũy, acral melanoma không liên quan trực tiếp đến phơi nắng. Nguyên nhân chưa rõ hoàn toàn nhưng liên quan đến đột biến gen KIT và có thể liên quan đến chấn thương lặp lại.

Điều này nghĩa là kem chống nắng một mình không phòng được bệnh này. Tự khám là công cụ chính.

Dấu hiệu cần chú ý

Trên lòng bàn tay/chân: đốm nâu sậm hoặc đen lớn hơn 6mm, bờ không đều, nhiều sắc thái màu, lớn dần trong vài tháng.

Dưới móng: bắt đầu là vệt đen dọc. Vệt đen nhỏ do va đập sẽ tự biến mất sau 3-6 tháng. Vệt không biến mất, mở rộng, màu không đều cần khám.

Dấu hiệu Hutchinson: màu đen lan từ dưới móng ra da xung quanh. Đây là dấu hiệu đặc hiệu của u hắc tố.

Vết loét không lành ở những vị trí này, cục đen va đập là chảy máu dễ.

Tại sao phát hiện muộn

Người Việt thường không khám lòng bàn chân của mình. Họ nghĩ đốm đen dưới chân là bình thường với người đi chân đất hoặc do UV qua dép.

Một số bác sĩ da liễu chưa khám lòng bàn tay/chân thường quy trong tầm soát. Bệnh nhân phải tự yêu cầu.

Giai đoạn sớm của acral melanoma trông giống nốt ruồi bình thường, nhưng phát triển chậm trong 1-2 năm. Khó phân biệt bằng mắt thường, cần dermoscope.

Khi nào đi khám

Đốm mới trên lòng bàn tay/chân lớn hơn 6mm, ngay lập tức.

Nốt cũ ở vị trí này thay đổi màu hoặc kích thước.

Vệt đen dưới móng rộng hơn 3mm hoặc không biến mất sau vài tháng.

Bác sĩ da liễu sẽ dùng dermatoscope để soi gần và có thể sinh thiết nếu nghi ngờ. Cấm tự cắt hoặc đốt.

Tự khám lòng bàn tay/chân hàng tháng. Dùng công cụ ABCDE miễn phí cho đốm bạn không chắc.

Kiểm tra ABCDE miễn phí

Nguồn tham khảo

Dựa trên hướng dẫn lâm sàng của AAD, BAD và WHO. Thống kê dịch tễ từ NCI SEER và IARC GLOBOCAN. Phương pháp đầy đủ

Bài viết khác