U hắc tố
Còn được gọi là: Ung thư hắc tố, Melanoma ác tính
Loại ung thư da nguy hiểm nhất — nhưng phát hiện sớm có tỷ lệ chữa khỏi 99%. Hãy học quy tắc ABCDE.
What to look for
Side-by-side comparison
Normal mole
Round, even color, stable
Possible melanoma
Irregular, multi-color, changing
U hắc tố phát sinh từ tế bào hắc tố (melanocyte) — tế bào sản xuất sắc tố trong da. Chỉ chiếm 1% trong tổng số ung thư da nhưng gây ra phần lớn ca tử vong. Tuy nhiên, khi phát hiện ở giai đoạn I, tỷ lệ sống sót sau 5 năm vượt quá 99%.
U hắc tố có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể, kể cả vùng không tiếp xúc nắng. Có thể là nốt ruồi mới hoặc phát triển từ nốt ruồi đã có. Quy tắc ABCDE là phương pháp sàng lọc tiêu chuẩn: Asymmetry (không đối xứng), Border (đường viền không đều), Color (nhiều màu), Diameter (đường kính > 6mm), Evolution (tiến triển).
Đặc biệt quan trọng cho người Việt: u hắc tố ở chi (acral lentiginous melanoma) — xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và dưới móng — chiếm tỷ lệ cao nhất trong các loại u hắc tố ở người châu Á (lên tới 50–75% so với 1–3% ở người da trắng). Đây thường là vùng bị bỏ qua khi tự khám.
Khác với các loại ung thư da khác, u hắc tố có thể di căn nhanh đến hạch bạch huyết và các cơ quan xa. Vì vậy phát hiện sớm là yếu tố quyết định.
The ABCDE Rule — Visual Guide
The screening method dermatologists recommend for self-examination.
Asymmetry
One half does not match the other half
Normal
Both halves match
Warning
Halves don't match
Border
Edges are irregular, ragged, or blurred
Normal
Smooth, well-defined edge
Warning
Ragged, blurred edges
Color
Multiple colors or uneven color distribution
Normal
One uniform color
Warning
5+ colors mixed
Diameter
Larger than 6mm — about the size of a pencil eraser
Normal
Under 6mm
Warning
Over 6mm (pencil eraser)
Evolution
Any change in size, shape, color, or symptoms over time
Normal
No change over 12 months
Warning
Grew, darkened, irregular
Most important: Evolution (E) is considered the single most critical criterion. Any mole that is changing — in size, shape, color, or producing new symptoms like itching or bleeding — should be evaluated by a dermatologist regardless of other features. This guide is for screening only.
Dấu hiệu điển hình
Nốt ruồi không đối xứng
Đường viền không đều, lởm chởm hoặc mờ
Nhiều màu trong cùng một nốt — nâu, đen, đỏ, trắng, xanh
Đường kính trên 6mm
Thay đổi về kích thước, hình dạng, màu sắc hoặc triệu chứng
Nốt ruồi ngứa, chảy máu hoặc đóng vảy
Nốt ruồi mới sau tuổi 30
Sọc đen dọc móng tay/chân (đặc biệt ở người Việt)
Đốm đen ở lòng bàn tay/bàn chân không do chấn thương
Yếu tố nguy cơ
Da sáng, mắt sáng (Fitzpatrick I-II)
Cháy nắng nặng, đặc biệt thời thơ ấu
Hơn 50 nốt ruồi
Tiền sử gia đình u hắc tố
Sử dụng giường tắm nắng
Suy giảm miễn dịch
Người châu Á: chấn thương lòng bàn chân/tay tái diễn
Câu hỏi thường gặp
U hắc tố có chữa khỏi được không?
Có. Khi phát hiện ở giai đoạn I, tỷ lệ chữa khỏi vượt 99%. Ngay cả ở giai đoạn tiến triển, các liệu pháp miễn dịch hiện đại như pembrolizumab và nivolumab đã cải thiện đáng kể kết quả.
Người Việt có nguy cơ mắc u hắc tố không?
Có. Ở người Việt, loại u hắc tố ở chi (acral lentiginous melanoma) là phổ biến nhất — xuất hiện ở lòng bàn chân, bàn tay và dưới móng. Bất kể tông da, sọc đen ở móng hoặc đốm đen lòng bàn chân cần được bác sĩ da liễu khám.
Khám u hắc tố ở đâu tại Việt Nam?
Bệnh viện Da liễu TP.HCM, Bệnh viện Da liễu Trung ương Hà Nội, và các khoa da liễu của bệnh viện đa khoa lớn. Mang theo ảnh chụp nốt ruồi ở các thời điểm khác nhau nếu có.
Lo lắng về một nốt ruồi? Công cụ ABCDE miễn phí của chúng tôi sử dụng cùng tiêu chuẩn mà bác sĩ da liễu dùng.
Kiểm tra ABCDE miễn phíNguồn tham khảo
Dựa trên hướng dẫn lâm sàng của AAD, BAD và WHO. Thống kê từ NCI SEER và IARC GLOBOCAN. Phân giai đoạn theo AJCC Cancer Staging Manual, ấn bản thứ 8. Phương pháp đầy đủ