Chênh lệch trong phát hiện ung thư da: tại sao một số người sống sót ít hơn
Theo dữ liệu toàn cầu, người da sáng mắc u hắc tố nhiều hơn, nhưng người da sậm tử vong tỷ lệ cao hơn. Không phải vì u hắc tố ở da sậm hung hơn, mà vì phát hiện muộn hơn.
Ba nguyên nhân chính
Nhận thức bệnh nhân: người da sậm nghĩ không có nguy cơ, không khám, không đi bác sĩ.
Nhận thức bác sĩ: sách giáo khoa y khoa hiển thị chủ yếu ung thư da trên da sáng. Bác sĩ chưa được đào tạo trên da đa dạng có thể bỏ sót.
Khả năng tiếp cận dịch vụ: phòng khám da liễu ở Việt Nam tập trung ở thành phố lớn. Người ở vùng xa tốn thời gian gặp được bác sĩ chuyên khoa.
Con số biết nói
Tỷ lệ sống 5 năm u hắc tố: da sáng 92%, da sậm 65-70%.
Giai đoạn chẩn đoán: da sáng 79% giai đoạn đầu, da sậm 58%.
Ở Việt Nam, dữ liệu Bệnh viện K cho thấy ung thư da chẩn đoán ở giai đoạn xâm lấn nhiều hơn trung bình thế giới, liên quan đến tiếp cận bác sĩ da liễu.
Có thể làm gì cá nhân
Tự khám hàng tháng đầy đủ tất cả vị trí, gồm vị trí dễ quên: lòng bàn tay, lòng bàn chân, dưới móng, trong miệng, da đầu.
Biết yếu tố nguy cơ của mình: gia đình từng có, da rất sáng, nhiều nốt ruồi, làm việc ngoài trời lâu năm.
Chọn bác sĩ da liễu có kinh nghiệm với da châu Á, yêu cầu dermoscopy trong khám.
Cái gì đang thay đổi
Sách giáo khoa y khoa mới bắt đầu thêm hình ung thư trên da đa dạng, nhưng chưa đủ.
AI hỗ trợ chẩn đoán đang phát triển để hoạt động trên mọi loại da. Ở Việt Nam một số phòng khám đã dùng.
Hiệp hội Da liễu Việt Nam tăng chiến dịch tầm soát trong nhóm nguy cơ khác nhau.
Tự bạn là người chăm sóc đầu tiên cho da. Dùng công cụ ABCDE miễn phí bắt đầu.
Kiểm tra ABCDE miễn phíNguồn tham khảo
Dựa trên hướng dẫn lâm sàng của AAD, BAD và WHO. Thống kê dịch tễ từ NCI SEER và IARC GLOBOCAN. Phương pháp đầy đủ