Sau ghép tạng: nguy cơ ung thư da và cách phòng
Ghép tạng là cuộc đời mới, nhưng thuốc ức chế miễn dịch dùng suốt đời tăng nguy cơ ung thư da đáng kể. Ở Việt Nam số ca ghép thận và gan tăng mỗi năm. Nhận thức về nguy cơ và sàng lọc đều giúp bắt ung thư ở giai đoạn có thể chữa được.
Con số nguy cơ
SCC tăng 65-100 lần trong 5 năm đầu sau ghép. Tăng tiếp tục mỗi năm sau đó.
BCC tăng 10-15 lần.
U hắc tố tăng 2-4 lần.
Kaposi sarcoma tăng trong nhóm phụ.
Ung thư da xuất hiện ở người ghép tạng thường xâm lấn nhanh hơn và tái phát dễ hơn.
Tại sao nguy cơ cao
Hệ miễn dịch là máy kiểm tra tế bào bất thường của cơ thể. Thuốc ức chế miễn dịch làm cơ chế này yếu đi.
Da là vùng lớn nhất nhận UV, làm tế bào bất thường xuất hiện thường xuyên. Bình thường cơ thể loại bỏ được. Ở người ghép tạng các tế bào này sống sót.
Virus HPV gây mụn cóc ở người ghép tạng có liên quan với SCC nhiều hơn người thường.
Bảo vệ nắng nghiêm ngặt
Kem chống nắng SPF 50+ hàng ngày trên mọi vị trí nhận UV gồm gáy, tai, miệng và môi.
Mũ rộng vành, kính râm, áo dài tay UPF 50 khi ra ngoài.
Tránh nắng giữa trưa 10-16h hoàn toàn nếu được.
Tránh phototherapy và giường tan da suốt đời.
Sàng lọc nghiêm ngặt
Khám da liễu mỗi 3-6 tháng năm đầu. Sau đó mỗi 6 tháng.
Tự khám hàng tháng, đặc biệt mọi vị trí kể cả móng và trong miệng.
Báo cáo ngay nếu thấy đốm mới to nhanh, vết loét không lành, dễ chảy máu, cục cứng.
Người ghép tạng ở Việt Nam xa Hà Nội/HCM, hỏi đội điều trị về telemedicine để gửi ảnh đốm lo lắng xem trước.
Tự khám hôm nay. Dùng công cụ ABCDE miễn phí cho bất kỳ đốm nào trông lạ.
Kiểm tra ABCDE miễn phíNguồn tham khảo
Dựa trên hướng dẫn lâm sàng của AAD, BAD và WHO. Thống kê dịch tễ từ NCI SEER và IARC GLOBOCAN. Phương pháp đầy đủ